باشند يا نياورده باشند . طبيب گرانقدر مرحوم ميرزا على اكبر كرمانى در كتاب ارزشمند پزشكى نامه فرمايد : از مائه هشتم تا مائه يازدهم ميلادى ، اهالى اروپا و ممالك غرب در درياى جهل و نادانى غريق شده و در بدترين حالتى گرفتار بودند و از علوم فلسفيه و فلكيه و طبيعيه و غيرها بىخبر و اثرى از اين علوم در ميان آنان نبود ؛ تا اواخر مائه يازدهم ميلادى كه جهت استخلاص اراضى مقدسه از يد مسلمانان ، اهالى فرنگ اجماع نموده و شروع در جنگ صليب نمودند كه ابتداى آن در سال 1096 ميلادى بود و در اين وقت كه عساكر صليب به اورشليم ( بيت المقدس ) وارد شده اراضى با خضرت و نضرتى مشاهده كرده‌اند بهتر از اراضى خودشان هم از حيث زراعت و هم از حيثيت آبادانى و در ممالك اسلاميه تمدنى ديدند كه بر تمدن ممالك اروپ از همه جهت تفوق داشت و ملتفت شدند كه سبب اين برترى علوم و فنونى است كه مسلمانان دارند و فهميدند كه بدون اكتساب اين علوم و معارف نمىتوان با عساكر اسلام برابرى كرد اول بايد كسب معرفت و دانش نمود و تحصيل كرد تا بتوان با دشمن دانا مقابلى نمود و اين مسأله سبب هيجان أمراء و ملوك اروپا گرديد و علوم و معارف كم‌كم رو به ترقى گذاشته و منتشر گرديد و كار آنان به جائى رسيد كه اكنون مشاهده مىكنيد و معاينه مىبينيد و ما مردم مشرق زمين و اهالى ايران در سبب استخلاص خود نمىكوشيم . . . . « 1 » و نيز همانجناب در كتاب ياد شده افاده فرموده است كه : بارى چون نيك بنگريم و در حالات حكماء و دانشمندان و أمراء و سلاطين

--> ( 1 ) . پزشكىنامه ، ص 8 ، ط رحلى سنگى ، نقل به تلخيص .